Vaak plassen – Oorzaken

‘Vaak plassen’ is een veel voorkomende klacht. De meeste mensen moeten 4-8 keer per dag naar het toilet om te plassen. Als je vaker dan acht keer per dag moet plassen kan er iets aan de hand zijn. Deze webpagina gaat over oorzaken van ‘vaak plassen’.

Er zijn veel verschillende oorzaken voor vaak moeten plassen. De meeste kunnen worden ingedeeld in één van de volgende groepen:

  1. Inname van (te) veel vocht, bijvoorbeeld veel drinken, toediening van (te veel) vocht via een infuus;
  2. Ziekten waarbij veel urine wordt aangemaakt door de nieren, zoals bijvoorbeeld suikerziekte (diabetes mellitus) en diabetes insipidus;
  3. Geneesmiddelen die de productie van urine verhogen, zoals plaspillen (diuretica);
  4. Aandoeningen waarbij de blaas wordt geprikkeld, zoals bijvoorbeeld blaasontsteking (cystitis), of door ophoping van urine in de blaas door prostaatvergroting;
  5. Aandoeningen waarbij druk op de blaas staat, zoals bijvoorbeeld zwangerschap of een gezwel van de eierstok;
  6. Verhoogd calcium gehalte in het bloed (hypercalciëmie), doordat calcium water als het ware de urine ‘in trekt’;
  7. Problemen van het zenuwstelsel, zoals beroerte, de ziekte van Parkinson of een overactieve blaas.

De oorzaken van ‘vaak plassen’ komen in grote lijnen, maar niet altijd, overeen met de oorzaken van ‘vaak kleine beetjes plassen (pollakisurie)‘.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Om te bepalen wat de oorzaak van ‘vaak plassen’ is kan de huisarts vragen stellen, lichamelijk onderzoek doen en aanvullend onderzoek aanvragen. Aanvullend onderzoek kan bestaan uit bloedonderzoek, urineonderzoek en/of beeldvormend onderzoek.

Vraaggesprek met de patiënt

De arts zal een aantal vragen stellen, zoals:

  • Hoeveel vocht neem je in op een dag?
  • Gebruik van alcohol? – Gebruik van alcoholische drank verhoogt de aanmaak van urine in de nieren.
  • Zijn er ook andere klachten? – Als je bijvoorbeeld ook koorts hebt kan dat een aanwijzing zijn voor een blaasontsteking of nierbekkenontsteking als oorzaak van de klachten. Pijn in de onderbuik en troebele urine kunnen ook wijzen op een blaasontsteking. Pijn in de zij en koude rillingen kunnen wijzen op nierbekkenontsteking. Afscheiding uit de plasbuis kan wijzen op gonorroe.
  • Gebruik je medicijnen? – Er zijn een aantal geneesmiddelen waarvan je vaker kunt gaan plassen, zoals bijvoorbeeld plaspillen.

Lichamelijk onderzoek

Bij lichamelijk onderzoek zal de arts letten op tekenen die kunnen passen bij oorzaken van vaak plassen.

Bloedonderzoek

Verhoogde ontstekingswaarden (BSE, CRP) kunnen aanwijzingen geven voor het bestaan van een ontsteking of infectie als oorzaak van de klacht.

Verhoging van het creatinine en ureum gehalte wijzen op een aandoening van de nieren.

Urineonderzoek

Afwijkingen in de urine kunnen duidelijke aanwijzingen geven voor de oorzaak van het vaker plassen.

Beeldvormend onderzoek

Met echoscopie kunnen nieren en urinewegen in beeld worden gebracht. Veel afwijkingen kunnen hierbij aan het licht komen.

Doorverwijzen

De huisarts kan ook besluiten om door te verwijzen naar een medisch specialist. Afhankelijk van de mogelijke oorzaken zal dat meestal een uroloog, neuroloog, internist of nefroloog zijn.

De uroloog kan ook weer speciale onderzoeken uitvoeren om achter de oorzaak te komen. Zo kan de urinestroom worden gemeten, de druk in de urineblaas worden bepaald en er kan zelfs in de blaas worden gekeken. Dit laatste onderzoek wordt ‘blaasspiegeling‘ of ‘cystoscopie’ genoemd.

Wat is de behandeling?

De behandeling is afhankelijk van de onderliggende oorzaak. De arts zal dus eerst een diagnose willen weten voordat de juiste behandeling kan worden gekozen.

Zo zal iemand bij wie suikerziekte wordt vastgesteld hiervoor moeten worden behandeld. Iemand met een overactieve blaas kan bijvoorbeeld blaastraining krijgen. In het geval de klachten worden veroorzaakt door geneesmiddelen zal de arts overwegen het betreffende medicijn te stoppen of te vervangen.

Verder zijn er geneesmiddelen die kunnen helpen met het verminderen van het plassen. Voorbeelden zijn solifenacine, darifenacine, mirabegron, oxytutynine, tolterodine, trospium en desmopressine.


Vaak plassen – Differentiaal Diagnose (DD)

Hieronder volgt een uitgebreide lijst met oorzaken voor ‘vaak plassen’. Het getal achter de oorzaak geeft een schatting van het aantal mensen dat jaarlijks in Nederland vanwege die oorzaak vaak moet plassen.

Voor meer informatie over symptomen, diagnose en behandeling kun je doorklikken naar de verschillende oorzaken.

Zeer vaak voorkomende oorzaken van ‘vaak plassen’: >10.000/jaar

Vaak voorkomende oorzaken van ‘vaak plassen’: >1.000/jaar

Zeldzame oorzaken van ‘vaak plassen’: <1.000/jaar

Zeer zeldzame oorzaken van ‘vaak plassen’: <100/jaar

Extreem zeldzame oorzaken van ‘vaak plassen’: <10/jaar


Gepubliceerd door: Simpto.nl
Datum van publicatie: 6 februari 2018
Auteur: Erwin Douwes
Laatst bijgewerkt op: 6 februari 2018


Synoniemen voor vaak plassen zijn vaak moeten plassen, vaak kleine hoeveelheden plassen, pollakisurie, vaker plassen, toegenomen mictiefrequentie, frequent plassen, frequent urineren, verhoogde mictiefrequentie, veelvuldig urineren, vaker plassen, toegenomen urineproductie, en vaak urineren.