Eiwit in de urine

Wat betekent ‘eiwit in de urine’?

Eiwit in de urine betekent meestal dat er iets met de nieren aan de hand is. Normaal gesproken zitten er in de urine niet of nauwelijks eiwitten. Dat komt omdat eiwitten grote moleculen zijn. Ze kunnen daarom het nierfilter niet passeren en komen dus niet in de urine terecht. Bij een beschadiging van het nierfilter kunnen eiwitten wel in de urine terecht komen. Dit kan eenvourdig worden gemeten in de urine.

Albumine is een van de kleinste eiwitten die in ons bloed zitten. Bij een beginnende beschadiging van de nieren zal albumine daarom als eerste gaan ‘lekken’ naar de urine. Als een geringe hoeveelheid albumine in de urine kan worden gemeten wordt gesproken van een ‘microalbuminurie‘. Uit onderzoek is gebleken dat een dergelijke microalbuminurie een risicofactor is voor het ontstaan van hart- en vaatziekten.

Bij een flink verhoogd eiwitgehalte van de urine gaat de urine schuimen.

Bij welke aandoeningen komt het voor?

Er zijn veel aandoeningen waarbij het eiwit gehalte in de urine verhoogd kan zijn. Deze aandoeningen kunnen grofweg worden onderverdeeld in drie oorzaken:

  1. Lekkage van de nierfilters door een nierziekte: Voorbeelden zijn hoge bloeddruk (hypertensie), ontsteking van de nierfilters (glomerulonefritis), syndroom van Goodpasture, ziekte van Wegener, ziekte van Kahler, en sarcoïdose. Daarnaast kan beschadiging van de nierfilters optreden ten gevolge van het gebruik van bepaalde geneesmiddelen. Een bekend voorbeeld is het gebruik van pijnstillende en ontstekingsremmende middelen als diclofenac (Voltaren);
  2. Verhoogde hoeveelheid eiwitten in het bloed, bijvoorbeeld door het eten van grote hoeveelheden vlees of het gebruik van eiwitten als voedingssupplement (sporters, bodybuilders);
  3. Door verminderde heropname van eiwitten in de nierbuisjes, bijvoorbeeld bij het Fanconi-syndroom.

Een uitgebreid overzicht van oorzaken is onderaan deze pagina weergegeven.

Hoe wordt het eiwit gehalte van de urine bepaald?

Het eiwit gehalte van de urine kan eenvoudig bepaald worden met behulp van een zogenaamde ‘dipstick’. De urine wordt in een potje opgevangen. De dipstick wordt vervolgens gedurende enkele seconden in de urine gehouden en de uitslag is af te lezen aan de kleurverandering van de dipstick. Dit onderzoek kan bij de huisarts worden gedaan maar het is tegenwoordig ook mogelijk dit zelf te doen. Dergelijke zelftests voor het bepalen van de hoeveelheid eiwit in de urine zijn commercieel verkrijgbaar.

dipstick voor meten eiwit in de urine (proteïnurie)
dipstick voor meten eiwit in de urine (bron: www.kidneysteps.com)

Om een nauwkeurige bepaling te doen van de hoeveelheid eiwitten die per dag via de urine wordt uitgescheiden is het nodig om de urine die in 24 uur wordt geproduceerd op te vangen. In het laboratorium kan dan bepaald worden hoeveel eiwit er in zit.

Wat is de behandeling?

De behandeling van een verhoogd eiwit gehalte in de urine bestaat in de eerste plaats uit behandeling van de onderliggende ziekte.

Wanneer wordt het bepaald?

Als een patiënt zich bij de arts meldt met klachten die kunnen wijzen op een nierziekte zal de arts de urine laten onderzoeken op de aanwezigheid van eiwitten. Een duidelijke aanwijzing voor het bestaan van eiwitten in de urine is de aanwezigheid van een laag schuim op de urine.

eiwit in de urine (proteïnurie)
eiwit in de urine (proteïnurie)

Wat is de normaalwaarde voor eiwit in de urine?

Normale urine bevat minder dan 30 milligram eiwit per dag.

Microalbuminurie en proteïnurie

Als de hoeveelheid eiwit in de urine van een hele dag tussen de 30-300 milligram is wordt gesproken van een licht verhoogde hoeveelheid eiwit in de urine, of ‘microalbuminurie’. Is de hoeveelheid eiwit in de 24-uurs urine hoger dan 300 milligram dan wordt gesproken van proteïnurie.

Is het ernstig?

De aanwezigheid van eiwitten in de urine kan wijzen op een aandoening van de nieren. Dat zal verder uitgezocht moeten worden omdat de nieren een belangrijke rol spelen bij het verwijderen van afvalstoffen uit ons lichaam. Als mensen langdurig slecht werkende nieren hebben moeten die afvalstoffen op een andere manier uit het lichaam worden verwijderd. Meestal gebeurt dit met nierspoelingen (hemodialyse).

Verhoogd risico op hart- en vaatziekten

Een verhoogd eiwit gehalte in de urine verhoogt het risico op het krijgen van een aandoening van het hart. Het gaat dan om zogenaamde coronaire hartziekten. Dat zijn ziekten die ontstaan doordat de kransslagaders van het hart zijn aangetast, zoals angina pectoris en hartaanval.

Wat kan ik zelf doen?

Zelf bepalen van de hoeveelheid eiwit in de urine is mogelijk met behulp van een zelftest voor eiwit in de urine. Een dergelijke zelftest maakt gebruik van zogenaamde ‘dipsticks’. Bij een verhoogde hoeveelheid eiwit in de urine moet de huisarts geraadpleegd worden. Deze kan verder onderzoek doen naar de onderliggende oorzaak.

Zelftests voor eiwit in de urine zijn al voor rond de 10 euro verkrijgbaar. Een veel gebruikte test is de Totaal-Check Urinewegtest, die te koop wordt aangeboden via Bol.com.

Wat kan de dokter doen?

Bij een verhoging van het eiwitgehalte in de urine zal de arts verder onderzoek doen naar het bestaan van een nierziekte.

Wat is de behandeling?

De behandeling van een verhoogd eiwit gehalte in de urine bestaat in de eerste plaats uit behandeling van de onderliggende ziekte.

Overzicht van oorzaken voor eiwit in de urine (proteïnurie)

Veel voorkomende oorzaken (>1.000/jaar)

Regelmatig voorkomende oorzaken (100<>1.000/jaar)

Zeldzame oorzaken (<100/jaar)

Zeer zeldzame oorzaken (<10/jaar)

  • molazwangerschap (mola hydatidosa) – 9
  • familiaire amyloïdose van de nier (familiaire renale amyloïdose) – 9
  • hantavirus-infectie – 9
  • sikkelcelziekte – 8
  • blaasschistosomiasis – 7
  • poststreptokokkenglomerulonefritis – 7
  • gebruik van quinapril – 6
  • gebruik van ramipril – 6
  • gebruik van goudpreparaten – 6
  • afstotingsreactie na niertransplantatie – 6
  • light chain deposition disease – 5
  • cryoglobulinemie type II – 5
  • HIV-infectie – 5
  • syndroom van Fanconi – 4
  • cryoglobulinemie type III – 3
  • membranoproliferatieve glomerulonefritis type II – 3
  • gebruik van Rapamune (sirolimus) – 3
  • chronische lymfocytaire leukemie – 3
  • fistel tussen dikke darm en blaas (vesicocolische fistel) – 2
  • cryoglobulinemie type I – 2
  • notenkraker syndroom – 2
  • nagel-patella syndroom (hereditaire onycho-osteodysplasie) – 2
  • glycogeenstapelingsziekte type 1 – 2
  • tekort aan coenzym Q10 (coenzym Q10 deficiëntie) – 2
  • Afrikaanse slaapziekte (trypanosomiasis) – 1,4
  • essentiële cryoglobulinemische vasculitis – 1,2
  • vergiftiging met stekelpapaver (Argemone mexicana-vergiftiging) – 0,9
  • gebruik van Afinitor (everolimus) – 0,7
  • syndroom van Imerslund-Gräsbeck – 0,7
  • erfelijke amyloïdose van de nier (hereditaire renale amyloïdose) – 0,7
  • aangeboren nefrotisch syndroom (congenitaal nefrotisch syndroom) – 0,6
  • syndroom van Denys-Drash – 0,6
  • syndroom van Barakat – 0,6
  • syndroom van Galloway Mowat – 0,5
  • syndroom van Muckle-Wells – 0,3
  • nefronoftise – 0,3
  • syndroom van Lowe (oculocerebrorenaal syndroom van Lowe) – 0,3
  • lassakoorts – 0,2
  • tekort aan het enzym prolidase (prolidase deficiëntie) – 0,2
  • (gedeeltelijk) tekort aan het enzym lecithine cholesterol acyltransferase – 0,2
  • gebruik van Votubia (everolimus) – 0,1
  • syndroom van Senior–Løken type 5 – 0,1
  • ebola – 0,002

Engelse vertaling

proteinuria

Verder lezen / Referenties

  • Perkovic V, Verdon C, Ninomiya T, Barzi F, Cass A, Patel A, et al. The relationship between proteinuria and coronary risk: a systematic review and meta-analysis. PLoS Med. 2008;5(10):e207.

Synoniemen voor eiwit in de urine: eiwit in urine, eiwitten in urine, eiwitverlies in de urine, proteinurie, verhoogd eiwit in de urine, verhoogd eiwit gehalte in de urine, verhoogd eiwitgehalte in de urine, hoog eiwitgehalte in de urine, teveel eiwit in de urine, teveel eiwitten in de urine, te veel eiwit in urine, eiwitten in de urine


OOK LEZEN

Inspanningsgebonden proteïnurie

Schuimende urine

Nefrotisch syndroom

 


Gepubliceerd door: Simpto.nl
Datum van publicatie: 21 november 2014
Auteur: Erwin Douwes
Laatst bijgewerkt op: 2 maart 2017

3 thoughts on “Eiwit in de urine

  1. Er is 2 maal getest en 2 maal eiwit in de urine ben 80 jaar heb nu aan mijn linkerbeen lympfoedeem Huisarts geeft niets voor de eiwit in urine is er een medicijn voor???

  2. ik heb een lichte verhoging eiwit in urine en een soort reuma erbij. Heb nooit van een medisch specialist gehoord dat deze twee aandoeningen vaak samen gaan. heel interessant dit.

  3. Is er wat tegen lekkende eiwitten
    Zo haalt mijn vader volgende week niet
    Hij zit vol met vocht
    Plaspillen prednison al gehad en geen optie
    Pap heeft leukemie

Leave A Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *