Voorbijgaande osteoporose

Wat is voorbijgaande osteoporose?

Voorbijgaande osteoporose is een aandoening waarbij de dichtheid van botten afneemt. In tegenstelling tot ‘gewone’ botontkalking (osteoporose) gaat voorbijgaande osteoporose vanzelf weer over. De aandoening is meestal beperkt tot één of enkele botten. Vaak gaat het om de heup, soms om de knie, de voet of de enkel.

Een andere naam voor deze aandoening is ‘voorbijgaande botontkalking‘. De medische naam voor voorbijgaande osteoporose is ‘transiente osteoporose’ of ‘idiopathische transitoire osteoporose’.

Wat is de oorzaak?

Meestal wordt geen oorzaak gevonden voor voorbijgaande osteoporose. Soms ontstaat de aandoening ten gevolge van een botkneuzing. Ook kan het ontstaan als complicatie bij Südeck’se dystrofie. Ten slotte komt voorbijgaande osteoporose soms voor tijdens de zwangerschap, of net na de bevalling.

Welke klachten geeft het?

De aandoening veroorzaakt vooral pijn in het aangetaste stuk bot. Meestal gaat het om aantasting van het heupbot, de knie, de enkel of de middenvoet. De klachten kunnen dus zijn:

  • Pijn aan het aangetaste bot:
  • Waggelend lopen / hinken (om aangetaste bot te ontlasten)

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De diagnose wordt meestal gesteld op grond van de klachten in combinatie met de bevindingen bij lichamelijk onderzoek en beeldvormend onderzoek. Bij laboratoriumonderzoek zijn meestal geen afwijkingen aantoonbaar.

Lichamelijk onderzoek

Om het aangetaste bot te ontlasten kan het opvallen dat iemand hinkend loopt. Bij lichamelijk onderzoek is het aangetaste bot vaak gevoelig voor druk.

Beeldvormend onderzoek

Er zijn verschillende onderzoeken waarmee voorbijgaande osteoporose kan worden vastgesteld. Dit zijn röntgenfoto, MRI-scan, botscintigrafie en botdichtheidsmeting.

Vaak zal in eerste instantie een röntgenfoto of MRI-scan worden gemaakt. Op een röntgenfoto kan het aangetaste bot een verminderde botdichtheid tonen. Het is daardoor vager te zien.

Bij voorbijgaande osteoporose van de heup kan zowel de heupkop als de hals van het dijbeen zijn aangetast.

Op een MRI-scan vertoont het aangetaste bot een verhoogde sterkte van het signaal. Dit past bij beenmergoedeem, zoals dat onder andere voorkomt bij voorbijgaande osteoporose. Zie afbeelding hieronder.

Bron: Dr Laughlin Dawes, Radiopaedia.org)

Wat is de behandeling?

Behandeling bestaat uit het ontlasten van het aangetaste gewricht (immobilisatie) en eventueel pijnstillers. Fysiotherapie kan helpen om te leren hoe de aangetaste gewrichten te ontzien.

Immobilisatie

Immobilisatie betekent dat het aangetaste bot rust moet krijgen om te herstellen en niet belast mag worden. Dit bevordert het herstel en vermindert de kans op een botbreuk. Door het aantaste bot te (over)belasten kunnen namelijk scheurtjes in het bot of stressfracturen ontstaan.

Pijnstillers

Aangezien de aandoening meestal behoorlijk pijnlijk is zullen pijnstillers vaak worden voorgeschreven. Meestal zijn ‘gewone’ pijnstillers, zoals paracetamol en NSAID’s, niet sterk genoeg. In dat geval zal de arts een morfine-achtige pijnstiller voorschrijven.

Overige behandelingen

Onderstaande behandelingen worden, met meer of minder succes, ook toegepast.

  • Bisfosfonaten: deze middelen kunnen het herstel van de botten mogelijk versnellen;
  • Prostacycline en prostatcycline-achtige middelen (prostacycline-analoga), zoals iloprost;
  • Hyperbare zuurstofbehandeling.

Hoe vaak komt het voor?

Het is niet precies bekend hoe vaak voorbijgaande osteoporose voorkomt. De diagnose wordt niet vaak gesteld. Dat heeft ermee te maken dat veel artsen onbekend zijn met dit ziektebeeld. De aandoening is daardoor waarschijnlijk minder zeldzaam dan wordt gedacht.

Bij wie?

De meeste mensen met voorbijgaande botontkalking zijn 40-60 jaar. De aandoening komt ongeveer drie keer vaker voor bij mannen dan bij vrouwen.

De aandoening kan ook voorkomen bij zwangere vrouwen, of bij vrouwen die net bevallen zijn van een baby.

Beloop en Prognose

Meestal blijven de klachten 1-4 maanden bestaan. Soms zelfs één tot anderhalf jaar. Uiteindelijk zal de aandoening vanzelf genezen.

Voorbijgaande osteoporose is een goedaardige aandoening. Het heeft geen invloed op de levensverwachting.

Historie

De aandoening werd voor het eerst beschreven door PH Curtiss en WE Kincaid in 1959.

Engelse vertaling

transient osteoporosis, transient bone marrow edema, primary bone marrow edema

Duitse vertaling

transiente Osteoporose

Verder lezen / Referenties

  • PH Curtis en WE Kincaid, ‘Transitory demineralization of the hip in pregnancy. A report of three cases.’ gepubliceerd in de Journal of Bone and Joint Surgery van 1959; band 41-A: pagina’s 1327-1333.
  • GF Snijders ea, ‘Klinische les: Onbegrepen pijn van de enkel en voet; denk aan voorbijgaande osteoporose’ gepubliceerd in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 2016; 25 juni; 160(25), pagina’s 27-31.

Gepubliceerd door: Simpto.nl
Datum van publicatie: 27 juni 2016
Auteur: Erwin Douwes
Laatst bijgewerkt op: 23 september 2017


Synoniemen voor voorbijgaande osteoporose zijn idiopathische beenmergoedeem syndroomvoorbijgaande botontkalking en transiente osteoporose.

1 reactie

  1. Ik heb de diagnose Voorbijgaande Osteoporosis 3 weken geleden van de orthopeed gekregen, dacht eerst aan een versleten heup, de botscan die gemaakt is wees echter uit dat het niet zo was. Heb nu al 3 maanden pijn aan mijn heup met uitstraling naar mijn lies en scheenbeen. Loop met krukken en een rollator. Fietsen gaat goed, alleen op en afstappen erg veel pijn. Gesprek aangevraagd bij de orthopeed en hoop iets meer van haar te horen of er snel verbetering in zicht is want elke dag die pijn maakt mij depressief.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *