Syndroom van Fitz-Hugh-Curtis

Wat is het syndroom van Fitz-Hugh-Curtis?

Het syndroom van Fitz-Hugh-Curtis is een ontsteking van het kapsel van de lever die leidt tot verklevingen in de buik. De aandoening wordt meestal veroorzaakt door geslachtsziekten (SOA’s), en komt vrijwel uitsluitend bij vrouwen voor.

De aandoening is genoemd naar de Amerikaanse gynecoloog Dr. Thomas Fitz-Hugh en de Amerikaanse chirurg Dr. Arthur Hale Curtis. Zij beschreven de aandoening in de jaren ’30 van de 20ste eeuw. Eerder al – in 1919 – had de Uruguayaanse arts Dr. Stajano dit ziektebeeld beschreven. Daarom werd het aanvankelijk ook syndroom van Stajano genoemd.

syndroom van Fitz-Hugh-Curtis
Dr. Arthur Hale Curtis (1881-1955)

Oorzaak

De oorzaak van het syndroom van Fitz-Hugh-Curtis is meestal een infectie van de eileiders. Dergelijke infecties worden vaak veroorzaakt door geslachtsziekten (SOA’s). Het gaat met name om Chlamydia-infecties en gonorroe. Een Chlamydia-infectie wordt veroorzaakt door Chlamydia trachomatis. Gonorroe wordt veroorzaakt door de bacterie Neisseria gonorrhoea.

Hoe vaak komt ‘t voor?

Het is niet precies bekend hoe vaak deze aandoening voorkomt. Wij schatten dat de diagnose in Nederland jaarlijks zo’n 250 keer wordt gesteld. Omdat niet alle artsen goed bekend zijn met dit ziektebeeld zou het werkelijke aantal patiënten met deze aandoening hoger kunnen liggen. Vrijwel alle patiënten zijn van het vrouwelijke geslacht.

Symptomen

De aandoening geeft niet altijd klachten. Als die er wel zijn kunnen de volgende klachten voorkomen bij mensen met het syndroom van Fitz-Hugh-Curtis:

De pijnklachten worden vaak erger bij diep inademen.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De diagnose kan worden gesteld op grond van de bevindingen bij lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek en beeldvormend onderzoek. Uiteindelijk kan de diagnose alleen bevestigd worden met een kijkonderzoek van de buik (laparoscopie).

Lichamelijk onderzoek

Bij onderzoek van de buik kan rechtsboven in de buik pijn worden aangegeven bij diepe palpatie. Dit wordt veroorzaakt door de ontsteking van het kapsel van de lever. Soms kunnen met de stethoscoop rechtsboven in de buik krakende geluiden (crepitaties) worden gehoord.

Het bekloppen (percussie) van de onderste ribben rechts kan pijnlijk zijn. Deze ribben bedekken de lever.

Laboratoriumonderzoek

De bloedbezinkingssnelheid (BSE) is meestal verhoogd. Hetzelfde geldt voor het CRP-gehalte in het bloed.

Beeldvormend onderzoek

De aandoening is bij echoscopie, CT-scan of MRI-scan meestal niet zichtbaar. Maar omdat de aandoening veroorzaakt wordt door een infectie van eileiders en of eierstokken kunnen bij echoscopie van de buik afwijkingen aan eileider en/of eierstokken worden gezien.

Op een zogenaamde ‘dynamische CT-scan’ van de buik kan de lever sterker aankleuren. Dat komt doordat de bloedtoevoer naar het leverkapsel door de ontsteking is toegenomen.

Laparoscopie

Om de diagnose te bevestigen is een kijkonderzoek van de buik nodig. Dit wordt ‘laparoscopie’ genoemd. Hierbij zijn meestal verklevingen zichtbaar tussen de enerzijds het middenrif en/of de voorste buikwand en anderzijds het kapsel van de lever. Zie afbeelding hieronder.

verklevingen bij syndroom van Fitz-Hugh-Curtis
verklevingen zichtbaar tijdens kijkonderzoek van de buik

Onderzoek naar de oorzaak

De diagnose kan verder onderbouwd worden door de infectie aan te tonen die ten grondslag ligt aan dit syndroom. Dat betekent dat een uitstrijk van de baarmoedermond zal worden gekweekt op bacteriën. Meestal zal daarbij een Chlamydia-infectie worden gevonden. Soms een infectie door de gonorroe-bacterie. Dit is ook van belang om te bepalen wat de beste behandeling is.

Behandeling

Het Fitz-Hugh-Curtis syndroom wordt behandeld met antibiotica. Antibiotica die vaak worden gebruikt bij de behandeling van dit syndroom zijn ceftriaxon en azitromycine.

Als de pijnklachten aanhouden kan de behandelend arts overwegen om te opereren. Tijdens de operatie kunnen de verklevingen tussen leverkapsel en middenrif en/of buikwand worden verwijderd. Dit wordt ‘adhesiolyse’ genoemd. Artsen zijn overigens over het algemeen terughoudend om dit soort verklevingen te opereren. De reden is dat de operatie zelf ook weer verklevingen tot gevolg kan hebben.

Engelse term

Fitz-Hugh-Curtis syndrome

ICD10-code

A54.85

Synoniemen

fitz-hugh-curtissyndroom, perihepatitis acuta gonorrhoica, syndroom van Stajano, Stajano syndroom, acute gonokokkenperihepatitis