Bijgewerkt op 21 januari 2026 door Simpto.nl
Wat is schistosomiasis?
Schistosomiasis is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door een worm die wordt overgebracht door zoetwaterslakken. De worm kan in de darmen en/of in de urinewegen terechtkomen. Een andere naam voor schistosomiasis is bilharzia.
Als de wormen in de darmen een infectie veroorzaken wordt gesproken van darmschistosomiasis of intestinale schistosomiasis. Dit kan leiden tot symptomen als buikpijn, bloederige ontlasting, en/of diarree. Als de wormen in de blaas een infectie veroorzaken wordt gesproken van blaasschistosomiasis. Dit kan leiden tot symptomen als bloed in de urine. Als wormeieren via het bloed de hersenen of het ruggenmerg bereiken kan dat leiden tot neuroschistosomiasis.

Hoe vaak komt het voor?
Geschat wordt dat wereldwijd enkele honderden miljoenen mensen schistosomiasis hebben. De ziekte komt vooral in de tropen voor, met name in Afrika, Azie, en Zuid-Amerika. Daarnaast komt het ook voor in Turkije en het Midden-Oosten.
In Nederland is schistosomiasis zeldzaam. Het komt alleen voor bij mensen die de infectie in het buitenland hebben opgelopen. De kans op het oplopen van een besmetting is vooral groot in water waarin de lokale bevolking (die vaak besmet is) zich baadt of wast.
Wat is de oorzaak?
Schistosomiasis wordt veroorzaakt door kleine wormpjes die schistosomen worden genoemd. Er zijn verschillende soorten schistosomen die een infectie kunnen veroorzaken, zoals Schistosoma mansoni, Schistosoma haematobium, en Schistosoma japonicum. De schistosomen bevinden zich in zoetwaterslakken. Vanuit deze slakken komen de larven van de wormpjes in het water terecht. Daar kunnen ze mensen die zich in het water bevinden besmetten. De besmetting wordt opgelopen door te (pootje) baden of te zwemmen in zoetwater. Vanuit het water kan de larve zich hechten op de huid van badende mensen. Vervolgens zal de larve door de huid heen dringen en zich nestelen in de darm of de blaas. Daar ontwikkelt de larve zich tot een volwassen worm. De volwassen worm legt eitjes die via de ontlasting of de urine weer in het water terecht komen. De eitjes zijn verantwoordelijk voor de klachten.
Welke symptomen geeft het?
Niet iedereen met schistosomiasis heeft daar last van. Op de plaats waar de wormpjes de huid binnendringen kan sprake zijn van een jeukende huiduitslag. Na een incubatietijd van zo’n 4-6 weken kunnen symptomen ontstaan. De symptomen die voorkomen zijn afhankelijk van de plaats van infectie.
Bij mensen met blaasschistosomiasis kunnen de volgende symptomen en ziekteverschijnselen voorkomen:
- bloed in de urine
- verkalkingen in de darm
- verstopping van de plasbuis
- aantasting van de nieren
- op den duur kan blaaskanker ontstaan
Bij mensen met darmschistosomiasis kunnen de volgende symptomen en ziekteverschijnselen voorkomen:
- buikpijn
- diarree
- bloed bij de ontlasting
Kinderen met schistosomiasis kunnen soms minder snel groeien dan hun leeftijdsgenootjes.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
De diagnose kan worden gesteld door aantonen van de Schistosoma eitjes in de ontlasting en/of de urine. Dit is echter pas mogelijk zo’n vier tot zes weken na de besmetting. Ook kan de diagnose worden gesteld als in het bloed antistoffen tegen de Schistosoma parasiet aanwezig zijn.
Wat is de behandeling?
Schistosomiasis kan worden behandeld met antiwormmiddelen (anthelminthica). Meestal wordt het middel praziquantel voorgeschreven.
Om schistosomiasis te voorkomen is het van belang om in landen waar de wormpjes voorkomen contact met verontreinigd water te vermijden.
Engelse vertaling
schistosomiasis, Bilharzia, snail fever, Katayama fever[1][2]
Niet gevonden wat je zocht?
Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt feedback geven op het artikel, vragen stellen en/of aanvullingen of adviezen geven. Andere lezers kunnen daar weer op reageren. Zo kan een levendige discussie ontstaan. Reacties worden niet automatisch gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie van Simpto.nl gezien zijn. Daar kan soms enige uren overheen gaan.
