Wat is nierfalen?

Nierfalen betekent dat de nieren niet goed werken. Normaal gesproken zorgen de nieren ervoor dat afvalstoffen uit het bloed worden verwijderd. Dat gebeurt in de nierfilters (glomeruli). Bij nierfalen gebeurt dit onvoldoende. Dat kan op den duur ernstige klachten geven. Mensen met nierfalen die niet worden behandeld zullen uiteindelijk overlijden. Daarom is het van belang dat mensen met nierfalen goed worden behandeld. Als het nierfalen wordt veroorzaakt door een nierziekte gebeurt dit door een dokter die gespecialiseerd is in nieren. Zo’n dokter wordt ‘nefroloog’ genoemd.

De medische term voor nierfalen is ‘nierinsufficiëntie’. Door artsen wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen ‘acute nierinsufficiëntie’ en ‘chronische nierinsufficiëntie’. Van acute nierinsufficiëntie is sprake als het nierfalen kortdurend en van voorbijgaande aard is. Bij chronische nierinsufficiëntie is er sprake van een aanhoudend probleem met de werking van de nieren.

Hoe vaak komt ‘t voor?

Het is moeilijk om exact aan te geven hoeveel mensen per jaar nierfalen krijgen. Wel is bekend dat elk jaar zo’n 2.000 mensen aan de nierdialyse gaan. Dat betekent dat bij hen de werking van de nier zo slecht is geworden dat de functie van de nieren moet worden overgenomen door een dialyse-apparaat of door een donornier. (Bron: Nierstichting)

Oorzaken van nierfalen

De term ‘nierfalen’ betekent eigenlijk niet meer of minder dan ‘slecht werkende nieren’. Het is dus eigenlijk geen diagnose. Er zijn vele ziektebeelden die nierfalen kunnen veroorzaken. Dat kunnen ziekten van de nieren zelf zijn, maar het kan ook dat de nieren onvoldoende bloed krijgen om goed te werken. Dat kan het geval zijn bij bijvoorbeeld shock. Ook een belemmering van de het uitplassen van de urine kan leiden tot slecht werkende nieren doordat nierstuwing ontstaat. Al met al zijn er dus vele verschillende oorzaken voor nierfalen.

Vaak is er sprake van een combinatie van oorzaken, bijv. suikerziekte, overgewicht en hoge bloeddruk. Het gelijktijdig gebruik van bepaalde geneesmiddelen (plaspillen, ACE-remmers) kan daarbij ook nog helpen om de nierfunctie te verminderen. Minder vaak voorkomende oorzaken zijn:

  • dubbelzijdige waterzaknier (hydronefrose) bij een vergrote prostaat
  • gebruik van NSAID’s
  • cholesterol embolieën in de nieren
  • gebruik van antikankermiddelen (chemotherapie)
  • aangeboren afwijking van de nieren, bijv. cystenieren

Onderaan deze webpagina staat een uitgebreide lijst van mogelijke oorzaken van een achteruitgang van de werking van de nieren. Pas bij een sterke achteruitgang wordt gesproken van nierfalen.

Symptomen nierfalen

Niet iedereen met slecht werkende nieren hoeft direct klachten te hebben. Als de aandoening langer bestaat kunnen de volgende klachten optreden:

  • moeheid – 55%
  • lusteloos – 35%
  • minder plassen – 35%
  • misselijk – 32%
  • lage bloeddruk – 27%
  • bleek gezicht – 25%
  • ‘s nachts plassen – 25%
  • droge mond – 23%
  • droge tong – 23%
  • afvallen – 21%
  • lichtgekleurde urine – 21%
  • moeite met plassen – 21%
  • dorst – 20%
  • geen trek in eten – 20%
  • snelle hartslag – 20%
  • donkere urine – 17%
  • spierkrampen – 17%
  • hik – 17%
  • niet kunnen plassen – 15%
  • slaperigheid – 15%
  • slecht slapen – 15%
  • vergeetachtig – 15%
  • verward – 15%
  • dikke enkels – 14%
  • dikke voeten – 14%
  • schuimende urine – 13%
  • braken – 13%
  • bloed in de urine – 12%
  • donkere verkleuring van de huid – 12%
  • roze of rode urine – 12%
  • veel plassen – 12%
  • vaak plassen – 12%
  • buikpijn – 10%
  • duizeligheid – 10%
  • hoge bloeddruk – 10%
  • moeite met concentreren – 10%
  • pijn in de zij – 10%
  • witte streepjes op de nagels – 10%
  • vieze smaak – 10%
  • dikke wenkbrauwen – 9%
  • hartkloppingen – 8%
  • jeuk – 7%
  • minder kracht – 7%
  • kortademigheid – 6%
  • opgezwollen gezicht – 4%
  • dikke benen – 4%
  • diarree – 4%
  • dikke handen – 4%
  • flapperen met de handen – 3%
  • gedragsverandering – 3%
  • droge huid – 2%
  • geen zin in seks – 2%

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Laboratoriumonderzoek

Voor het stellen van de diagnose zijn onderzoek van bloed en urine van belang.

Bloedonderzoek

Stofjes in het bloed die normaal gesproken door de nieren worden uitgescheiden in de urine blijven in het bloed zitten. Dat leidt tot een verhoogd gehalte van dergelijke stofjes, waaronder creatinine en ureum. Bij iemand met slecht werkende nieren zullen dus het creatinine gehalte en het ureum gehalte verhoogd zijn.

In de nieren wordt het hormoon erytropoëtine aangemaakt. Dat is een hormoon dat in het beenmerg de ontwikkeling van rode bloedcellen bevordert. Mensen met slecht werkende nieren maken onvoldoende erytropoëtine aan. Daardoor hebben ze een tekort aan rode bloedcellen. Dat leidt tot bloedarmoede (anemie).

De zogenaamde ‘anion gap‘ kan verhoogd zijn bij mensen met slecht werkende nieren.

Urineonderzoek

Tekst volgt.

Behandeling nierfalen

De behandeling is in eerste instantie afhankelijk van de onderliggende oorzaak. Als de nierfunctie sterk achteruit gaat kan het nodig zijn zogenaamde ‘nierfunctievervangende therapie’ toe te passen. Dit betekent dat de werking van de nieren wordt overgenomen door een kunstnier (nierdialyse) of door een nieuwe nier (niertransplantatie).

Behandeling bloedarmoede bij nierfalen

De bloedarmoede bij nierfalen wordt meestal behandeld met medicijnen die de werking van erytropoëtine nabootsen. De meest gebruikte middelen bevatten epoëtine. Deze middelen worden met een injectie onder de huid toegediend. Voorbeelden van dergelijke middelen zijn darbepoëtine-alfa (Aranesp) en Eprex (epoëtine-alfa).

Aranesp injectiespuit met darbepoëtine alfa variant van epoëtine voor behandeling bloedarmoede bij nierfalen
Aranesp injectiespuit

Lijst met oorzaken van slecht werkende nieren

Hieronder een uitgebreide lijst van oorzaken van het achteruitgaan van de werking van de nieren. Het getal achter de oorzaak geeft een schatting van het aantal mensen dat jaarlijks in Nederland vanwege die oorzaak slechter werkende nieren krijgt.

Engelse vertaling

renal failure, renal insufficiency

Synoniemen van nierfalen zijn nierinsufficiëntie en renale insufficiëntie


Gepubliceerd door: Simpto.nl
Datum van publicatie: 24 oktober 2014
Auteur: Erwin Douwes
Laatst bijgewerkt op: 4 februari 2017

1 reactie

  1. welke groenten kan beter worden vermeden en welke zijn juist goed

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *