Narcolepsie

Wat is narcolepsie?

Narcolepsie is een aandoening van de hersenen die leidt tot aanvallen van slaap en verslapping van de spieren. Dit wordt ‘slaapverlamming‘ genoemd. Omdat de klachten in aanvallen komen wordt de aandoening ook wel ‘slaapaanvallen’ genoemd.

narcolepsie

Een andere naam die voor deze ziekte gebruikt wordt is ‘slaapziekte’. Dit kan echter verwarring geven met een aandoening die ‘Afrikaanse slaapziekte‘ wordt genoemd.

Hoe vaak komt ‘t voor?

Narcolepsie komt niet vaak voor. Ongeveer één op de tweeduizend mensen heeft er last van. Dat betekent dat de aandoening jaarlijks bij zo’n 100 mensen in Nederland wordt vastgesteld.

Oorzaak narcolepsie

Bij sommige mensen met narcolepsie kunnen bepaalde afwijkingen in de hersenen worden aangetoond, namelijk een verlies van hersencellen in een deel van de hersenen dat ‘hypothalamus‘ wordt genoemd. Het verlies van deze hersencellen leidt tot een tekort aan een bepaald stofje in de hersenen dat ‘hypocretine’ wordt genoemd. Hypocretine speelt een rol bij het slaap-waak ritme van de mens.

Het kan ook voorkomen dat de ziekte wordt veroorzaakt door gebruik van een bepaald vaccin. In de periode 2009-2010 werden ruim 30 miljoen Europeanen ingeënt tegen de Mexicaanse griep. Meer dan 1300 mensen kregen narcolepsie ten gevolge van de inenting. In dit geval werd de aandoening veroorzaakt door gebruik van het Pandemrix-vaccin.

Uit onderzoek is gebleken dat ook erfelijke aanleg een rol speelt bij het krijgen van deze aandoening. Mensen met de ziekte hebben vaak bepaalde genetische kenmerken met elkaar gemeen. Kennelijk leidt de aanwezigheid van die genetische kenmerken tot een verhoogde gevoeligheid voor het krijgen van de ziekte.

Symptomen narcolepsie

Het meest kenmerkende symptoom is het plotseling in slaap vallen overdag. Tijdens een dergelijke slaapaanval verslappen de spieren vaak. Dit wordt ook wel ‘kataplexie’ of ‘slaapverlamming’ genoemd.

Kataplexie komt bij ongeveer 70% van de mensen met narcolepsie voor. Een dergelijke aanval van verlamming begint vaak met verslapping van de spieren van het gezicht en de nek. Dit kan ertoe leiden dat iemand onduidelijk gaat praten.

Sommige aanvallen leiden tot volledige verslapping gedurende 1-2 minuten. Iemand kan dan op de grond vallen en volledig onbeweeglijk zijn terwijl diegene wel gewoon bij bewustzijn is.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De diagnose wordt vooral gesteld op grond van de klachten. Er bestaat geen test waarmee bepaald kan worden of er sprake is van narcolepsie.

Wel kan in een zogenaamd slaaplaboratorium aanvullend onderzoek worden gedaan, zoals polysomnografie en de zogenaamde ‘multiple sleep latency test’ (MSLT). Hierbij worden vaak afwijkingen gezien die passen bij de diagnose narcolepsie.

Als een soort van bevestiging van de diagnose wordt tegenwoordig ook wel het hypocretine gehalte in het hersenvocht bepaald. Dit gebeurt via een ruggeprik (lumbaalpunctie). Het gehalte van hypocretine in het hersenvocht van mensen met narcolepsie is vrijwel altijd verlaagd.

Ter uitsluiting van andere oorzaken van slaperigheid wordt vaak een slaaponderzoek (polysomnografie) gedaan.

Behandeling narcolepsie

Er bestaat geen geneesmiddel of behandeling waarmee narcolepsie genezen worden. Wel kunnen de symptomen worden behandeld met aanpassingen van de leefstijl en geneesmiddelen.

Aanpassingen leefstijl

Door ervoor te zorgen dat er ‘s nachts goed geslapen wordt en tevens overdag op gezette tijden een dutje te doen kan vaak al een vermindering van het aantal slaapaanvallen worden bewerkstelligd.

Geneesmiddelen tegen narcolepsie

Het meest bekende geneesmiddel tegen narcolepsie is modafinil. Dit middel verhoogt de waakzaamheid en vermindert de kans om overdag in slaap te vallen.

Modiodal (modafinil)

Slaapmiddelen

Mensen met narcolepsie hebben ‘s nachts vaak slaapproblemen. Door slaapmiddelen te nemen kunnen de problemen overdag minder worden.

Beloop en prognose

Narcolepsie is een ziekte die (nog) niet genezen kan worden. Dat betekent dat als de diagnose gesteld is men er levenslang mee te maken heeft. Gelukkig is het vaak wel mogelijk om goed met de symptomen om te gaan.

Verder lezen en referenties

Thomas E. Scammell, “Narcolepsy”, New England Journal of Medicine, 31 december 2015

ICD-10 code

N19.3

Synoniemen

slaapziekte

Engelse term

narcolepsy

Duitse term

Narkolepsie


Gepubliceerd door: Simpto.nl
Datum van publicatie: 14 augustus 2015
Auteur: Erwin Douwes
Laatst bijgewerkt op: 9 november 2016

Leave A Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *