Wat is een melanoom?

Melanoom is een kwaadaardige woekering van pigmentcellen (melanocyten). Meestal gaat het om pigmentcellen in de huid. Dan is dus sprake van huidkanker. Maar ook pigmentcellen in het oog kunnen aangetast zijn. Dan ontstaat melanoom van het oog (oculair melanoom). Verder kunnen melanomen ook voorkomen in slijmvliezen en hersenvliezen.

Wat is de oorzaak?

Een belangrijke oorzaak van het ontstaan van melanomen is overmatige blootstelling van de huid aan zonlicht. Melanomen ontstaan daarom vaak op plekken die blootstaan aan zonlicht:

  • hoofd
  • rug (vooral bij mannen)
  • ledematen (vooral bij vrouwen)

Vooral het meerdere malen oplopen van (ernstige) zonverbranding verhoogt de kans op het krijgen van een melanoom op het betreffende deel van de huid. Dit geldt vooral voor zonverbrandingen die opgelopen worden in de jeugd.

Moedervlekken

Een andere risicofactor voor het krijgen van een melanoom is het hebben van veel moedervlekken.

Type huid

Melanomen komen vooral voor bij mensen met een zeer lichte huidskleur, rossig haar en veel sproeten. Bij mensen met een donkere huidskleur is deze aandoening zeldzaam.

Erfelijkheid

Mensen van wie familieleden een melanoom hebben of hebben gehad hebben ook een grotere kans op het krijgen van een malenoom.

Welke symptomen geeft het?

Melanomen zijn vaak zichtbaar als onregelmatige donkere vlekjes of bultjes. Soms ontstaan ze uit een moedervlek. Ze kunnen jeuken, pijn doen en/of bloeden. Ook kan de kleurverdeling onregelmatig zijn.

Welke vormen zijn er?

De volgende typen worden onderscheiden:

  • ‘superficial spreading’ melanoom & nodulaire melanoom: deze twee vormen komen het meest voor, iets vaker bij vrouwen dan bij mannen, en vooral bij blanke mensen in de leeftijdsgroep van 40-50 jaar; bij vrouwen vaak op het onderbeen, bij mannen vaak op de romp;
  • lentigo maligna-melanoom: op plaatsen die veel aan zonlicht zijn blootgesteld, zoals handruggen en gelaat; komt vooral voor bij blanke mensen op latere leeftijd;
  • acro-lentiginueze melanoom: komt vooral voor bij donker gekleurde mensen op de handpalmen en voetzolen en onder de nagel; de oorzaak is onbekend;

Hoe vaak komt het voor?

Per jaar krijgen tussen de 10-30 / 100.000 mensen een melanoom.

Wat is de behandeling?

Behandeling vindt plaats door een dermatoloog (huidarts). In eerste instantie zal de dermatoloog beoordelen of het melanoom in z’n geheel kan worden verwijderd middels een operatie.

Een verdachte afwijking zal met een veiligheidsmarge van een paar mm worden verwijderd. Het verwijderde weefsel zal door een patholoog-anatoom onder de microscoop worden bekeken. Dan pas wordt duidelijk of er inderdaad sprake is van een melanoom. Hierbij wordt tevens beoordeeld wat de dike (breslowdikte) van het gezwel is. Eventueel zal nogmaals geopereerd worden om weefsel met een ruimere marge rond de afwijking te verwijderen. Als er een uitgebreide operatie moet plaatsvinden om het melanoom te verwijderen kan de plastisch chirurg worden ingeschakeld.

Als er sprake is van uitzaaiing is het niet meer mogelijk om met een operatie alle tumorweefsel te verwijderen. Het is dan nog wel mogelijk om te behandelen met chemotherapie (antikankermiddelen).

Nieuwe middelen die speciaal gericht zijn tegen een bepaalde vorm van melanoom. Het gaat om een vorm die wordt veroorzaakt door een afwijking in het DNA, de zogenaamde BRAF V600-mutatie. De middelen hiertegen zijn trametinib (merknaam: Mekinist) en dabrafenib (merknaam: Tafinlar).

Beloop en prognose

De ernst van het beloop is vooral afhankelijk van de mate waarin het melanoom in de huid is doorgedrongen. Wanneer een melanoom wordt verwijderd wordt daarom altijd de dikte van tumor gemeten. De totale dikte van een melanoom wordt de breslowdikte genoemd. De breslowdikte wordt gemeten om een idee te krijgen van de prognose. Als de dikte minder is dan 0,75 millimeter is de prognose zeer gunstig. Bij toenemen van dikte wordt de prognose slechter.

Andere talen

Engelse vertaling

melanoma

Duitse vertaling

Melanom, malignes Melanom

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *