Wat is een maagontsteking?

Een maagontsteking is een zeer vaak voorkomende aandoening waarbij het slijmvlies aan de binnenkant van de maag ontstoken is. Het wordt daarom ook vaak ‘maagslijmvliesontsteking’ genoemd.

De medische naam voor maagontsteking is ‘gastritis’. Er wordt onderscheid gemaakt tussen ‘acute gastritis’ en ‘chronische gastritis‘. Bij acute gastritis is sprake van een nieuwe maagontsteking. Bij chronische gastritis bestaat de ontsteking van het maagslijmvlies langere tijd.

maagontsteking - samenvatting
maagontsteking – samenvatting

Symptomen maagontsteking

Een ontsteking van de maag kan de volgende klachten geven:

Hoe lang duurt een maagontsteking?

Er wordt onderscheid gemaakt tussen acute maagontsteking en chronische maagontsteking. Acute maagontsteking duurt meestal kort. Een chronische maagontsteking kan maanden tot jaren duren.

De duur van de aandoening is afhankelijk van de onderliggende oorzaak en de behandeling. Als de onderliggende oorzaak niet wordt weggenomen ontstaat vaak een chronische maagontsteking.

Oorzaak maagontsteking

Een maagontsteking kan verschillende oorzaken hebben, zoals infecties, overmatig alcoholgebruik, gebruik van medicijnen, terugvloeien van gal vanuit de dunne darm naar de maag. Verder is stress een risicofactor voor het ontstaan van ontsteking van het maagslijmvlies.

Maagontsteking kan ook worden veroorzaakt door een foutje in het afweersysteem. Het lichaam maakt dan antistoffen (afweerstoffen) aan tegen onderdelen van het eigen lichaam, in dit geval het maagslijmvlies. Zo ontstaat een zogenaamde ‘auto-immuun gastritis‘.

Ook bij mensen met de ziekte van Crohn kan een maagontsteking voorkomen. Meestal beperkt deze aandoening zich tot de dunne darm en de dikke darm, maar soms is dus ook de maag aangetast.

Infecties

Ontsteking van het maagslijmvlies het worden veroorzaakt door een infectie. Dat kan zowel een virusinfectie als een infectie met een bacterie zijn.

Een bacterie die veelvuldig ontsteking van het maagslijmvlies veroorzaakt is de zogenaamde Helicobacter pylori-bacterie. Omdat de Helicobacter-bacterie zo vaak een maagontsteking veroorzaakt wordt het ook wel de ‘maagbacterie’ genoemd.

Een andere bacteriële infectie die kan leiden tot maagontsteking is tuberculose.

Ook schimmelinfecties en (tropische) worminfecties en parasitaire infecties kunnen maagontsteking geven.

Alcohol

Naast een infectie door virussen of bacteriën kan de maag ook ontstoken raken door overmatig alcoholgebruik. In dat geval spreken artsen van een ‘alcoholische gastritis‘.

Medicijnen

Een andere veel voorkomende oorzaak van ontsteking van het maagslijmvlies is gebruik van medicijnen. Meestal gaat het dan om langdurig gebruik van ontstekingsremmende pijnstillers, oftewel ‘NSAIDs’. Dat zijn middelen zoals ibuprofen (Brufen), naproxen (Naprosyne) en diclofenac (Voltaren).

De afkorting ‘NSAIDs’ staat voor de engelse term ‘Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs‘.

Andere geneesmiddelen die maagontsteking kunnen veroorzaken zijn corticosteroïden, ijzertabletten en chemotherapie (antikanker-geneesmiddelen).

Reflux van gal

Ook kan maagslijmvliesontsteking ontstaan door het terugstromen van gal vanuit de dunne darm. Dit wordt ‘gallige reflux’ genoemd. Doordat de gal terugstroomt vanuit de dunne darm naar de maag kan het daar irritatie en ontsteking van het maagslijmvlies geven.

Doorslikken van bijtende vloeistoffen

Wanneer bijtende vloeistoffen worden doorgeslikt leidt dat tot schade aan het maagslijmvlies. Hierdoor ontstaat een ontstekingsreactie van het maagslijmvlies.

Doorslikken van bijtende vloeistoffen komt vooral voor bij kleine kinderen (per ongeluk) en mensen die een zelfmoordpoging doen (bewust).

Vreemde voorwerpen

Doorslikken van voorwerpen kan leiden tot schade aan het maagslijmvlies. Dat kan weer aanleiding geven tot het ontstaan van een lokale ontsteking in de maag.

Maagontsteking en stress

Ernstige stress is een risicofactor voor het ontstaan van maagslijmvliesontsteking. Ernstige stress kan voorkomen bij mensen die ernstige verwondingen hebben opgelopen of bijvoorbeeld een grote operatie hebben ondergaan. Langer bestaande stress kan zelfs leiden tot een maagzweer. De Engelsen spreken dan van een ‘stress ulcer’.

Maagontsteking behandeling

De behandeling van maagontsteking is afhankelijk van de onderliggende oorzaak. In principe zal worden geprobeerd de oorzaak van de ontsteking weg te nemen. Daarnaast worden – meestal met medicijnen – de symptomen aangepakt. Verder kun je zelf op je voeding letten. Een zogenaamd ‘maagsparend’ dieet helpt de maag te ontlasten waardoor het maagslijmvlies beter de gelegenheid krijgt te herstellen.

Wegnemen oorzaak

Zo zal iemand die ontsteking van het maagslijmvlies heeft ten gevolge van overmatig alcoholgebruik moeten stoppen met het overmatige alcoholgebruik.

Als NSAID’s de maagontsteking veroorzaken zal de patiënt – in overleg met de behandelend arts – moeten kijken of het gebruik gestopt kan worden.

Als de maagontsteking wordt veroorzaakt door de Helicobacter-bacterie zal de arts antibiotica voorschrijven.

Medicijnen

Als maagzuur een rol speelt bij de maagontsteking zullen vaak maagzuurremmers worden voorgeschreven.

Als de maagontsteking wordt veroorzaakt door een Helicobacter-infectie worden antibiotica voorgeschreven.

Maagontsteking dieet – Wat eten bij maagontsteking?

In geval van irritatie of ontsteking van het maagslijmvlies is het aan te raden om de maag zoveel mogelijk te ontlasten. Dat kan door een zogenaamd ‘maagsparend dieet’ te volgen.

Een maagsparend dieet bestaat uit voedingsmiddelen die voor de maag licht verteerbaar en niet prikkelend zijn. Dat betekent dat sommige producten wel en andere juist niet mogen worden gegeten.

WEL

  • soep
  • gekookte groente (spinazie, bloemkool, wortelen, broccoli etc.)
  • gerijpt fruit

NIET

  • volkoren brood
  • rauwe groente
  • gebakken eieren
  • sterk gekruide gerechten
  • koolzuurhoudende drank
  • alcoholische drank

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De diagnose wordt meestal gesteld met behulp van gastroscopie (kijkonderzoek van de maag). Hierbij wordt een rood gekleurd en vaak ook gezwollen maagslijmvlies gezien. De arts kan een stukje weefsel wegnemen uit het maagslijmvlies. Dit wordt ‘biopsie’ genoemd. Het stukje weefsel heet ‘biopt’.

Als het biopt onder de microscoop wordt bekeken zijn daarin kenmerkende afwijkingen zichtbaar.

maagontsteking - doorsnede van maagslijmvlies onder de microscoop
maagontsteking – doorsnede van maagslijmvlies onder de microscoop (bron: Nephron)

Verschillende vormen van maagontsteking

Er worden verschillende vormen van maagontsteking onderscheiden. Hieronder volgt een overzicht.

  • Acute gastritis – maagontsteking die nieuw ontstaat;
  • Alcoholische gastritis – ontsteking van het maagslijmvlies door overmatig gebruik van alcoholische drank;
  • Antrumgastritis – ontsteking van het maagslijmvlies van het onderste deel (antrum) van de maag;
  • Atrofische gastritis – vorm van chronische gastritis waarbij het maagslijmvlies steeds dunner (atrofisch) wordt;
  • Auto-immuun gastritis – vorm van maagontsteking die wordt veroorzaakt door een foutje van het afweersysteem; het afweersysteem gaat antistoffen aanmaken tegen bepaalde cellen in het maagslijmvlies;
  • Chronische gastritis – langer bestaande maagontsteking;
  • Eosinofiele gastritis – vorm van maagslijmvliesontsteking waarbij veel eosinofiele granulocyten in het maagslijmvlies worden gevonden;
  • Erosieve gastritis – vorm van maagontsteking waarbij erosies (beschadigingen) aan het maagslijmvlies ontstaan, bijvoorbeeld door gebruik van ontstekingsremmende pijnstillers (NSAIDs);
  • Hemorragische gastritis – maagontsteking waarbij het maagslijmvlies gaat bloeden; hemorragische gastritis is meestal het gevolg van erosieve gastritis;
  • Lymfocytaire gastritis – vorm van maagslijmvliesontsteking waarbij veel lymfocyten in het maagslijmvlies worden gevonden;
  • Stress gastritis – vorm van maagslijmvliesontsteking die ontstaat bij mensen die lichamelijke stress ondervinden bij ernstige ziekte of verwonding.

Andere talen

Engelse vertaling

gastritis

Duitse vertaling

Gastritis, Magenentzündung, Magenschleimhautentzündung

Synoniemen voor maagontsteking zijn ontsteking van de maag, maagslijmvliesontsteking, ontsteking van het maagslijmvlies, maagwandontsteking en gastritis.


Gepubliceerd door: Simpto.nl
Datum van publicatie: 27 mei 2018
Auteur: Erwin Douwes
Laatst bijgewerkt op: 19 oktober 2018


Ziekte van Ménétrier

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *