Leukemie

Wat is leukemie?

Leukemie is een vorm van kanker waarbij voorlopercellen van witte bloedcellen in het beenmerg zich ongecontroleerd gaan vermenigvuldigen. Dit leidt tot grote hoeveelheden abnormale witte bloedcellen in het bloed. Dit kan verschillende klachten veroorzaken.

Een andere naam voor leukemie is ‘bloedkanker’.

Welke vormen zijn er?

Acuut vs Chronisch

Er wordt onderscheid gemaakt tussen ‘acute leukemie’ en ‘chronische leukemie’. Bij acute leukemie zijn de witte bloedcellen onrijp. Bij chronische leukemie gaat het om rijpe witte bloedcellen.

Acute leukemie

Bij acute leukemie rijpen de voorlopercellen van de witte bloedcellen niet volledig uit. Het gevolg is een tekort aan normale witte bloedcellen in het bloed. De onrijpe witte bloedcellen blijven zich delen en hopen zich op in het beenmerg. Ze verdrukken daarbij andere bloedcellen. Zonder behandeling kan een acute leukemie binnen enkele maanden fataal zijn.

Chronische leukemie

Bij chronische leukemie zijn de witte bloedcellen grotendeels uitgerijpt. Ze werken echter niet helemaal normaal. Daardoor zijn ze minder goed in staat om infecties te bestrijden.

Lymfoïd vs Myeloïd

Daarnaast wordt een onderverdeling gemaakt naar aanleiding van het type witte bloedcellen dat kwaadaardig gaat groeien. Dat kunnen voorlopers van lymfocten zijn, of voorlopers van andere witte bloedcellen. In het eerste geval wordt gesproken van ‘lymfoïde leukemie’. In het tweede geval spreekt men van ‘myeloïde leukemie’.

Indeling

Op grond van deze indeling kunnen in principe vier typen leukemie worden onderscheiden, namelijk:

Dit zijn de meest voorkomende vormen van bloedkanker. Naast deze vormen zijn er nog een aantal andere vormen, zoals:

Leukemie (bloedkanker) - verschillende vormen van leukemie
Leukemie (bloedkanker) – verschillende vormen van leukemie

Leukemieën behoren, net als de lymfomen, tot een groep aandoeningen die ‘hematologische maligniteiten’ worden genoemd.

Wat is de oorzaak?

Het is niet precies bekend waarom mensen leukemie krijgen. Aangenomen wordt dat zowel erfelijke aanleg als omgevingsfactoren een rol spelen.

Risicofactoren

Er zijn een aantal aandoeningen en omstandigheden die de kans op het krijgen van leukemie verhogen. Dit zijn:

  • Blootstelling aan straling
  • Blootstelling aan bepaalde chemische stoffen, zoals benzeen
  • Gebruik van chemotherapie (geneesmiddelen tegen kanker)
  • Roken

Verder hebben mensen die eerder leukemie hebben gehad een verhoogde kans om het opnieuw te krijgen. Hetzelfde geldt voor mensen bij wie leukemie in de familie voorkomt.

Erfelijke factoren

Leukemie is bij sommige patiënten erfelijke bepaald. Zij hebben bepaalde afwijkingen in het DNA waardoor ze als het ware aanleg hebben voor het krijgen van leukemie.

Ook hebben mensen met bepaalde afwijkingen van de chromosomen een verhoogde kans op het krijgen van de ziekte. Dat geldt bijvoorbeeld voor mensen met het syndroom van Down (trisomie 21). Zij hebben  hebben een verhoogde kans om acute leukemie te krijgen.

Vrijwel alle mensen die chronische myeloïde leukemie krijgen hebben een genetische afwijkingen. Deze afwijking wordt ‘Philadelphia-chromosoom’ of ‘Philadelphia-translocatie’ genoemd.

Symptomen leukemie

Bij leukemie worden in het beenmerg grote hoeveelheden onrijpe witte bloedcellen aangemaakt. Hierdoor komt de aanmaak van gewone bloedcellen in de verdrukking. Het gevolg is een tekort aan rode bloedcellen en een tekort aan bloedplaatjes.

Een tekort aan rode bloedcellen (erytrocyten) leidt tot bloedarmoede. Bloedarmoede geeft klachten als aanhoudende moeheid, bleek gezicht en kortademigheid.

Een tekort aan bloedingsplaatjes (trombocyten) wordt ‘trombocytopenie‘ genoemd. Het kan leiden tot blauwe plekken en nabloeden na medische of tandheelkundige ingrepen.

Andere klachten die voor kunnen komen zijn:

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De arts zal de diagnose stellen op grond van de klachten van de patiënt, de bevindingen bij lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek en onderzoek van het beenmerg.

Lichamelijk onderzoek

Bij lichamelijk onderzoek kan de milt vergroot zijn. Dit wordt ‘splenomegalie’ genoemd. Ook kan de lever vergroot zijn. Dit wordt ‘hepatomegalie’ genoemd.

Bloedonderzoek

Bij bloedonderzoek worden abnormaal veel witte bloedcellen in het bloed aangetroffen. Dit wordt ‘leukcocytose’ genoemd. Opvallend veel van deze witte bloedcellen zijn onrijpe cellen. Dit worden ‘blasten’ genoemd.

Beenmergonderzoek

De diagnose wordt bevestigd met behulp van beenmergonderzoek.

Behandeling leukemie

Er zijn verschillende behandelingen mogelijk voor leukemie. De behandeling die gekozen wordt is afhankelijk van het type leukemie.

De meest gebruikte behandelingen zijn chemotherapie, radiotherapie en beenmergtransplantatie.

Hoe vaak komt het voor?

Acute leukemieën zijn zeldzaam. Jaarlijks worden enkele honderden gevallen vastgesteld.

Chronische leukemieën komen vaker voor.

Bij wie?

Acute leukemie komt vooral bij kinderen voor. Chronische leukemie vooral bij volwassenen.

Andere talen

Engels

leukemia (Amerikaans), leukaemia (Engels)


Gepubliceerd door: Simpto.nl
Datum van publicatie: 21 maart 2018
Auteur: Erwin Douwes
Laatst bijgewerkt op: 21 maart 2018