Wat is een hersenabces?

Een hersenabces is een infectie met ophoping van pus in de hersenen. Een hersenabces wordt meestal veroorzaakt door bacteriën. Dit kan komen door een verwonding van de hersenen (bijv. na een verkeersongeval of door een operatie aan de hersenen.) of doordat bacteriën via het bloed vanuit een infectie elders in het lichaam naar de hersenen worden versleept. Maar meestal bereiken bacteriën de hersenen vanuit een oorontsteking of een neusbijholteontsteking.

Hoe vaak komt ‘t voor?

Het hersenabces is een zeldzame aandoening. Per jaar wordt bij ongeveer 125 mensen in Nederland deze diagnose gesteld.

Welke klachten geeft een hersenabces?

Een hersenabces kan veel verschillende symptomen veroorzaken. Een aantal van de klachten worden veroorzaakt doordat de hersendruk toeneemt als gevolg van het hersenabces.

De volgende symptomen komen het meest voor:

  • Verhoogde lichaamstemperatuur
  • Lusteloosheid (vooral bij kinderen)
  • Misselijkheid
  • Braken
  • Sufheid
  • Geen trek in eten (vooral bij kinderen)
  • Verminderd bewustzijn
  • Uitvalverschijnselen (bijv. arm niet kunnen bewegen, geen gevoel in het gezicht etc.)
  • Niet kunnen praten

Wat is de oorzaak van een hersenabces?

Een hersenabces wordt meestal veroorzaak door bacteriën. In de meeste gevallen zijn deze bacteriën afkomstig van een infectie elders in het lichaam. Via de bloedbaan komen de bacteriën in de hersenen waar ze een infectie veroorzaken. Ook is het mogelijk dat bacteriën vanuit bijvoorbeeld een neusbijholteontsteking direct terecht komen in de hersenen. Ten slotte is het mogelijk dat bij een verwonding van de schedel direct bacteriën in de hersenen komen.

Er zijn verschillende bacteriesoorten die een hersenabces kunnen veroorzaken. De meest voorkomende zijn stafylokokken en streptokokken. Soms wordt een abces in de hersenen niet veroorzaakt door bacteriën maar door schimmels of parasieten. Een uitgebreid overzicht van micro-organismen die een hersenabces kunnen veroorzaken is te vinden op de Engelstalige Wikipedia-pagina over hersenabces (brain abscess).

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Bij lichamelijk onderzoek kan de arts aanwijzingen vinden voor een infectie elders in het lichaam, bijv. een neusbijholteontsteking of een oorontsteking. Daarnaast kunnen er uitvalsverschijnselen zijn zoals een doof gevoel aan één kant van het lichaam, verminderde reflexen of een wijde pupil die niet op licht reageert.

Het laboratoriumonderzoek bij een hersenabces levert meestal niet zo veel informatie op. Het CRP-gehalte kan verhoogd zijn, evenals het aantal witte bloedcellen in het bloed (leukocytose). Dit is echter bij de meeste ontstekingen het geval.

Bij onderzoek van het hersenvocht (verkregen door ruggenprik) kan het eiwitgehalte verhoogd zijn. Ook kunnen bloedcellen gevonden worden in het hersenvocht. Als al bekend is dat de klachten worden veroorzaakt door een hersenabces zal meestal worden afgezien van een ruggenprik. Het risico bestaat namelijk dat door de verhoogde hersendruk de hersenen door het achterhoofdsgat naar buiten gaan puilen. Hierdoor kan inklemming van de hersenen optreden.

Bij beeldvormend onderzoek van de hersenen (CT-scan, MRI-scan) wordt een duidelijke haard in de hersenen gezien.

hersenabces
Bron: American Heart Association

Hoe wordt het behandeld?

In eerste instantie zal een hersenabces worden behandeld met antibiotica.

Ten tweede kunnen hersenabcessen ook worden behandeld met hyperbare zuurstoftherapie. Deze behandeling zorgt namelijk voor verlaging van de hersendruk (intracraniële druk). Ook is de hoge concentratie zuurstof schadelijk voor veel bacteriesoorten die een hersenabces kunnen veroorzaken.

Een hersenabces in een verder gevorderd stadium wordt behandeld door een neurochirurg. Deze zal een operatie verrichten waarbij het abces gedraineerd wordt.

Hoe ernstig is het?

Een hersenabces is een ernstige aandoening die zonder behandeling vaak dodelijk verloopt. Wanneer op tijd de juiste behandeling wordt ingesteld is de prognose goed. Het is daarom van belang dat de symptomen van een hersenabces snel herkend worden zodat patiënt snel verwezen kan worden naar een neuroloog of een neurochirurg.


Gepubliceerd door: Simpto.nl
Datum van publicatie: 1 juni 2014
Auteur: Erwin Douwes
Laatst bijgewerkt op: 21 februari 2017

2 reacties

  1. Mijn moeder loopt al een jaar te klagen over dat ze steeds ziek was .vorig jaar waren er buisjes geplaatst bij haar ondertussen werd ze steeds naar huis gestuurd met antibiotica u zal wel een virus hebben ..vorig week kreeg zij een totale uitval, ademhaling was heel slecht dacht dat ik dr kwijt was ..al met al ze is nu al 2 keer geopereerd aan zo een abces en nu is het hopen dat de antibiotica aanslaat …

  2. Thuis gekomen, mijn man op de grond gevonden. Badend in het zweet, lijkwit, gedesoriënteerd. Raar uit zijn ogen kijkend. Gelijk 112 gebeld, dacht dat hij een beroerte of tia had. Wachtend op de ambulance krijgt hij nog een aanval ( dacht werkelijk dat hij doodging) blijkt achteraf een epileptische aanval te zijn geweest. God zij dank kwam enkele minuten later de ambulance broeder binnen die het overnam. Met spoed opgenomen. Bij ct scan zien ze ontstekingen voorhoofd en een plekje op zijn hersenen erachter. MRI volgende dag wees uit een abces doorgebroken van zijn voorhoofd holte ontsteking. Gelijk is er actie gepleegd, voorhoofd holte schoongespoeld, kaakholte ook , 3 kiezen getrokken die ontstoken waren. Breed spectrum antibiotica ingezet. Dinsdag a.s. uitslag van de kweek, welke bacterie en welke specifieke medicijnen er nog bij komen. Volgens de neuroloog minimaal 6 weken antibiotica. Mijn man weet niets meer van de aan/toevallen. Hij liep al zeker 6 weken met voor hoofdholte ontsteking en klachten van hoofdpijn/druk op zijn hoofd en een zere hersenpan, kort daarvoor had hij er ook 1 gehad. Is steeds naar huis gestuurd met neuspray en het moet vanzelf overgaan… dus laat je niet met neusspray naar huis sturen als je zo lang loopt met een ontsteking.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *