Wat is astma?

Astma is een vaak voorkomende chronische aandoening van de luchtwegen met aanvallen van hoesten en een piepende ademhaling. Astma ontstaat door een overgevoeligheid van de luchtwegen. Ongeveer 10-20 procent van de kinderen in Nederland heeft astmatische klachten. Bij volwassenen is dat ongeveer 5-10 procent. De aandoening komt reeds voor bij zeer jonge kinderen. Astma komt veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Het is niet bekend waarom dat zo is.

Andere namen voor astma zijn asthma, asthma bronchiale, en bronchiaalastma.

Symptomen

De volgende klachten komen voor bij een astma aanval:

  • Piepende ademhaling
  • Kortademigheid
  • Hoesten, soms met het opgeven van slijm
  • Drukkend, beklemmend gevoel op de borst
  • Soms niesbuien
  • Soms angst: sommige kinderen met astma zijn bang voor hun ziekte.

Astma komt in aanvallen. De ernst van de aanvallen kan sterk wisselen per persoon. In zeldzame gevallen kunnen de aanvallen levensbedreigend zijn.

De aanvallen komen soms vooral voor bij inspanning. In dat geval wordt van ‘inspanningsastma’ of ‘inspanningsafhankelijke astma’ gesproken. Astma kan in dat geval een belemmering zijn voor sporters.

Oorzaak

Astma kan ontstaan door een overgevoeligheidsreactie. Deze overgevoeligheid kan komen na een virusinfectie, bij inspanning of ten gevolge van een allergische reactie. Zo’n allergische reactie kan ontstaan tegen bijvoorbeeld de huisstofmijt, (tabaks)rook, bepaalde geneesmiddelen en chemische stoffen, of larven van spoelwormen. Ten gevolge van deze overgevoeligheid zullen de luchtwegen zich vernauwen.

Bij kinderen is de oorzaak meestal een overgevoeligheidsreactie, bij volwassenen in ongeveer de helft van de gevallen. In tegenstelling tot wat vroeger aangenomen werd is luchtvervuiling waarschijnlijk geen risicofactor voor het krijgen van astma. Het kan wel de klachten verergeren.

De aanleg om astma te krijgen wordt in een groot aantal gevallen overgeërfd. Tegenwoordig is ook bekend welke genen een rol spelen bij het ontstaan van astma.

Kinderen met astma hebben een verstoorde balans tussen de verschillende cellen die betrokken zijn bij de afweer. Het gaat vooral om bepaalde typen witte bloedcellen, de zogenaamde T-helpercellen (Th). Hiervan bestaan twee soorten, Th1 en Th2. Bij astmatische kinderen is er een tekort aan Th1 cellen ten opzichte van het aantal Th2 cellen. Dit leidt tot de overgevoeligheid van de luchtwegen. Verder heeft onderzoek aangetoond dat interleukine-13 (IL-13) een belangrijke rol speelt bij de ontwikkeling van astma.

Atopisch astma vs. non-atopisch astma

tekst volgt

Diagnose

Op grond van de kenmerkende klachten zal de arts vaak al denken aan de mogelijkheid van astma. Verschillende onderzoeken kunnen helpen bij het stellen van de diagnose.

  • Lichamelijk onderzoek: Bij een astma aanval gaat de hartslag omhoog; bij ernstige aanvallen is spreken onmogelijk en gaat de borst nauwelijks op en neer doordat bijna niet in- en uitgeademd wordt.
  • Onderzoek met de stethoscoop: bij luisteren met de stethoscoop zijn verschillende afwijkingen te horen die kenmerkend zijn voor astma.
  • Röntgenfoto van de borst
  • Bronchiale provocatietest:
  • Spirometer: Sommige huisartsenpraktijken hebben een spirometer waarmee de longfunctie kan worden gemeten.
  • Piekstroommeter: Dit is een apparaatje dat door de patiënten mee naar huis kan worden genomen om zelf te kunnen meten hoeveel lucht ze, zo snel mogelijk, kunnen uitademen. Als het verschil tussen de waarden die ‘s ochtends en ‘s avonds worden gemeten groot is kan dat een aanwijzing zijn voor astma. Uit onderzoek is echter gebleken dat deze methode niet erg gevoelig is voor het opsporen van astma.

Behandeling

tekst volgt

Engelse vertaling

asthma

Synoniemen voor astma zijn asthma, asthma bronchiale, en bronchiaalastma.