Wat is filgotinib?

Filgotinib is een geneesmiddel dat wordt getest als behandeling voor reumatoïde artritis en andere aandoeningen. Het middel wordt ontwikkeld door het nederlandse biotechnologiebedrijf Galapagos. Op dit moment (januari 2020) is het middel nog niet beschikbaar op de markt.

filgotinib - chemische structuur
filgotinib – chemische structuur (bron: Boskoyevsky)

Voor welke aandoeningen wordt het getest?

Filgotinib wordt op dit moment onderzocht als behandeling voor patienten met reuma (reumatoïde artritis). Daarnaast wordt het middel ook getest als behandeling van andere ziekten, zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Ten slotte wordt onderzocht of het middel mogelijk ook werkzaam is tegen de ziekte van Bechterew (spondylitis ankylopoetica), het syndroom van Sjögren’s, gewrichtsontsteking bij psoriasis (artritis psoriatica), lupus van de huid (cutane lupus erythematosus), nierziekte bij lupus, en ontsteking in het oog (uveïtis).

Hoe werkt het?

Filgotinib remt een stofje dat een belangrijke rol speelt bij ontstekingen in ons lichaam. Dit stofje wordt ‘janus kinase’ genoemd. Het is dus een zogenaamde ‘janus kinase remmer’. Een ander geneesmiddel dat op deze manier werkt is tofacitinib (Xeljanz). Xeljanx is op dit moment wel al beschikbaar op de markt.

Het voordeel ten opzichte van tofacitinib is dat filgotinib heel gericht een bepaald subtype van het janus kinase remt, namelijk het janus kinase type 1, meestal afgekort tot ‘JAK1’. Wetenschappers spreken daarom van ‘selectieve JAK1 remming’. Filgotinib is dus een selectieve JAK1-remmer. Het voordeel hiervan is dat minder bijwerkingen worden verwacht dan bij geneesmiddelen die naast JAK1 ook andere subtypes van JAK remmen.

Zo is bekend dat remming van JAK2 kan leiden tot bloedarmoede en een verlaging van het aantal bloedplaatjes in het bloed (trombopenie). JAK2-remming beïnvloed namelijk de zogenaamde ‘hematopoëtische groeifactorenerytropoëtine, trombopoëtine en granulocyte-macrophage colony-stimulating factor (GM-CSF).

Synoniemen

Dit middel werd aanvankelijk ontwikkeld onder de codenaam GLPG0634.